เคมีสีเขียว(Green Chemistry) คืออะไร

เคมีสีเขียว เป็นการแปลความตรงๆ จากคำว่า  Green Chemistry เป็นเคมีในแนวคิดที่ยั่งยืน มีปรัชญาในการส่งเสริมการออกแบบผลิตภัณฑ์และกระบวนการลดการใช้สารที่เป็นพิษ โดยมุ่งหวังที่หลีกเลี่ยงปัญหาก่อนที่มันจะเกิดขึ้น

หลัก 12 ประการของเคมีสีเขียว

   1. Prevent waste: Design chemical syntheses to prevent waste , leaving no waste to treat or clean up. ป้องกันการก่อของเสียดีกว่าการบำบัดหรือทำความสะอาดของเสียหลังจากที่เกิดขึ้นแล้ว  
   2. Design safer chemicals and products: Design chemical products to be fully effective, yet have little or no toxicity. ผลิตภัณฑ์เคมีควรออกแบบให้คงประสิทธิภาพการทำงานไว้ได้ แต่มีความเป็นพิษน้อยลง
   3. Design less hazardous chemical syntheses: Design syntheses to use and generate substances with little or no toxicity to humans and the environment . เมื่อใดที่สามารถปฏิบัติได้ ขั้นตอนการสังเคราะห์ควรออกแบบให้ใช้หรือก่อเกิดสารเคมีที่มีความเป็นพิษต่อสุขภาพหรือสิ่งแวดล้อมเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลย
  4. Use renewable feedstock: Use raw materials and feedstock that are renewable rather than depleting .
วัตถุดิบหรืสารตั้งต้นที่ป้อนสู่กระบวนการควรจะนำกลับมาใช้ใหม่ได้มากกว่าที่จะปล่อยให้เสียไป(depleting) หากสามารถปฏิบัติได้ทั้งในเชิงเทคโนโลยีและความประหยัด
  5. Use catalysts , not stoichiometric reagents : Minimize waste by using catalytic reactions . Catalysts are used in small amounts and can carry out a single reaction many times. ใช้สารเร่งปฏิกิิยา(ที่มีความสามารถในการเลือกสรรดีที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้)ดีกว่าใช้สารเคมีตามหลักสมดุลย์ของกลไกปฏิกิริยาเคมี(stoichiometric reagents)
  6. Avoid chemical derivatives: Avoid using blocking or protecting groups or any temporary modifications if possible. ถ้าเป็นไปได้ควรหลีกเลี่ยงการสร้างอนุพันธ์(derivatisation)ที่ไม่จำเป็น เช่นการสร้างกลุ่มเคมีขัดขวาง(blocking group) ขั้นตอนการป้องกันและเลิกป้องกันกลุ่มเคมี(potection/depotection) รวมทั้งกระบวนการดัดแปรทางกายภาพหรือเคมีอย่างชั่วคราว
  7. Maximize atom economy : Design syntheses so that the final product contains the maximum proportion of the starting materials. วิธีการสังเคราะห์ควรได้รับการเพื่อใช้สารวัตถุดิบทุกชนิดมากที่สุดในระหว่างการผลิตจนกระทั่งได้ผลผลิตสุดท้าย
   8. Use safer solvents and reaction conditions: Avoid using solvents, separation agents, or other auxiliary chemicals. การใช้สารเคมีอื่นๆ(auxiliary substances) เช่นตัวทำละลายและสารช่วยแยก(separation agents) ถ้าเป็นไปได้ก็ไม่ควรเป็นสิ่งจำเป็น และไม่ควรมีภัย(innocuos) เมื่อนำไปใช้
   9. Increase energy efficiency : Run chemical reactions at ambient temperature and pressure whenever possible. ความต้องการพลังงานควรคำนึงถึงผลกระทบที่มีต่อสิ่งแวดล้อม ส่วนผลกระทบทางเศรษฐศาสตร์ควรจะลดต่ำลงที่สุด วิธีการสังเคราะ์ควรจะทำได้ที่สภาวะใกล้เคียงกับอุณหภูมิห้องและความดัน ณ อุณหภูมิห้อง
  10. Design chemicals and products to degrade after use: Design chemical products to break down to innocuous substances after use so that they do not accumulate in the environment. หลังจากการใช้ประโยชน์ขั้นสุดท้ายแล้ว ผลิตภัณฑ์เคมีควรออกแบบให้ไม่คงทนต่อสิ่งแวดล้อมและสามารถย่อยสลายได้เป็นสารที่ไม่เป็นพิษ
  11. Analyze in real time to prevent pollution : Include in-process real-time monitoring and control during syntheses to minimize or eliminate the formation of byproducts. ขั้นตอนการวิเคราะห์ต่างๆ จำเป็นต้องได้รับการพัฒนาต่อไปให้สามารถตรวจ ติดตามดูกระบวนการได้ในเวลาที่ทำงานจริง(real-time in process monitoring) และควบคุมได้ก่อนที่จะก่อเกิดสารเป็นพิษต่างๆ ขึ้นมา
  12. Minimize the potential for accidents: Design chemicals and their forms ( solid , liquid , or gas ) to minimize the potential for chemical accidents including explosions, fires, and releases to the environment.  สารเคมีต่างๆ และบอกลักษณะกายภาพของสารที่ใช้ในกระบวนการเคมีควรเลือกให้เหมาะสมเพื่อลดอุบัติเหตุจากสารเคมีให้เหลือน้อยที่สุด ซึ่งรวมถึงการปลดปล่อยสาร การระเบิด และไฟไหม้

แผนที่แสดงการเป็นเครือข่ายเคมีสีเขียว(Green Chemistry Community)